Vertigo, dünyanın veya vücudun döndüğü ya da hareket ettiği yanılsamasıyla tanımlanan bir denge bozukluğudur. Sıradan baş dönmesiyle karıştırılan vertigo, aslında iç kulak veya beyindeki denge sisteminin bozulmasından kaynaklanır. Antalya’da vertigo tedavisi arayan hastalarımızın sıklıkla sorduğu ilk soru şudur: “Vertigo nedir, neden olur?”

Vertigo Nedir? Tanım ve Temel Kavramlar

Tıbbi tanımla vertigo; kişinin kendisinin veya çevresinin hareket ettiği ya da döndüğü algısıdır. Bu durum iç kulaktaki vestibüler sistem, beyin sapı veya serebellumda ortaya çıkan bir işlem hatasının sonucudur. Vertigo bir hastalık değil; altta yatan bir rahatsızlığın belirtisidir.

Periferal vertigo (iç kulak kaynaklı) tüm vertigo vakalarının %85-90’ını oluşturur. Santral vertigo ise beyin sapı, serebellum veya merkezi sinir sisteminden kaynaklanır ve daha dikkatli değerlendirme gerektirir.

Vertigo Belirtileri

Vertigo hastalarının çoğu şu belirtileri tanımlar:

• Dönme hissi: Oda dönüyor, ayaklar altından kayiyor, sallanıyor gibi hissedilir
• Bulantı ve kusma: Denge bozukluğu mide bulantısını tetikler
• Nistagmus: Gözlerin isteğiyle titremesi, atağ sırasında tipik bir bulgudur
• Denge kaybı: Yürümede zorluk, bir yana devrilme eğilimi
• Kulak çınlaması ve işitme kaybı: Meniere hastalığı gibi durumlarda eşlik eder
• Başımı hareket ettirince kötüleşme: özellikle BPPV’de tipiktir

Vertigo Nedenleri

Vertigo nedenlerinin doğru belirlenmesi tedavinin başarısı için kritiktir. En sık karşılaşılan nedenler şunlardır:

1. Kristal Kayması (BPPV)

Vertigo vakalarının %40-50’sinden sorumlu olan BPPV (Benign Paroksismal Pozisyonel Vertigo), iç kulaktaki kalsiyum kristallerinin yerinden oynamasıyla oluşur. Baş hareketleriyle tetiklenen, 30-60 saniye süren ani dönme atakları tipiktir.

2. Meniere Hastalığı

Meniere hastalığı, iç kulaktaki sıvı basıncının artmasıyla ortaya çıkar. Dakikalarca hatta saatlerce süren vertigo atakları, kulak çınlaması ve işitme kaybıyla birlikte seyreder.

3. Vestibüler Nörinit

Genellikle viral bir enfeksiyonun ardından denge sinirinin iltihaplanmasıyla gelişen vestibüler nörinit, ani ve şiddetli vertigo atağına yol açar.

4. Vestibüler Migren

Vestibüler migren, tüm vertigo vakalarının %10’unda tanı alan, ancak sıklıkla atlanılan bir nedendir. Baş ağrısız da ortaya çıkabilir.

5. Diğer Nedenler

• Labirentit (iç kulak iltihaplanı ması)
• Akustik nörinom
• Multiple Skleroz (santral)
• Serebellar inme (acil durum)
• Bazı ilaçların yan etkisi

Vertigo Tanısı Nasıl Konur?

Vertigo tanısı bir KBB uzmanı tarafından klinik muayene, öykü ve gerektiğinde ileri testlerle konur. Merkezimizde kullanılan başlıca tanı yöntemleri:

• VNG (Videonistagmografi): Göz hareketlerini kayıt alarak iç kulak ve beyin sapı işlevini değerlendirir
• vHIT (Video Baş Darbesi Testi): Yarım daire kanallarını ayrı ayrı test eder
• VEMP: Otolitik organ işlevini ölçer
• Dix-Hallpike Testi: BPPV tanısı için altın standart manevra
• Odyometri: İşitme kaybı eşliğinde uygulanır

Vertigo Tedavisi

Vertigo tedavisi nedene göre değişir. Doğru tanı konulduktan sonra çoğu vertigo vakası başarıyla tedavi edilebilir:

• Repozisyon manevraları (BPPV için): Epley veya Semont manevrasi ile kristaller yerine yerleştirilir, çoğu zaman tek seansta sonuç alınır
• Medikal tedavi: Meniere veya vestibüler nörinitte ilaç tedavisi
• Vestibüler rehabilitasyon: Beynin denge sistemini yeniden kalibre eden egzersiz programı
• Yaşam tarzı değişiklikleri: Tetikleyicilerden kaçınma, uyku düzeni, stres yönetimi

Vertigo konusunda dünyanın en kapsamlı rehber kaynaklarından biri olan Vestibular Disorders Association (VEDA) ve PubMed’deki klinik araştırmalar, erken tanı ve doğru tedavinin önemini vurgulamaktadır.

Vertigo Ne Zaman Acildir?

Aşağıdaki belirtiler eşlik ediyorsa vertigo bir acil durum işareti olabilir — hemen hastaneye başvurun:

• Ani şiddetli baş ağrısı (“yaşamımdaki en kötü baş ağrısı”)
• Kol veya bacakta güçsüzlük, uyuma
• Çift görme, yutma güçlüğü
• Konuşma bozukluğu
• Bilincin bulanıklaşması

Prof. Dr. Mustafa Deniz Yılmaz ile Vertigo Tedavisi

Antalya Vertigo Merkezimizde Prof. Dr. Mustafa Deniz Yılmaz liderliğinde, vestibüler sistem hastalıkları konusunda Antalya’nın en ileri tanı altyapısıyla hizmet veriyoruz. VNG, vHIT ve VEMP testleriyle kesin tanı koyuyor; kişiye özel tedavi protokolleriyle hastalarımızı sağlığuna kavuşturuyoruz.